Poczet władców Krosna Odrzańskiego

Pierwszym władcą zarządzającym na krośnieńskim zamku był Henryk I Brodaty. Pozostawił po sobie opinię gospodarnego oraz sprawiedliwego władcy.

Ostrożny w polityce zagranicznej starał się przede wszystkim zapewnić swemu księstwu pokój. Ziemia Śląska zwłaszcza Dolny Śląsk, był słabo zaludniony. Najważniejszym dla księcia problemem było ściągnięcie na te lesiste obszary osadników. Idąc za przykładem ojca zasiedlał nadodrzańskie ziemie ludnością pochodzącą z różnych stanów oraz zawodów. Ludność ta w zdecydowanej większości pochodziła z sąsiednich niemieckojęzycznych okolic. Faworyzowanie niemieckich kolonistów objawiające się przydzielaniem im coraz to nowych obszarów śląskiej ziemi oraz przyznawaniu licznych przywilejów, było poniekąd rezultatem związków małżeńskich Piastów śląskich z Niemkami. Niemką była jego babka oraz matka, zaś sam ożenił się również z Niemką. Zawarte około 1188 roku małżeństwo Brodatego z księżniczką Jadwigą z bawarskiego rodu Andechsów wywarło znaczny wpływ na politykę wewnętrzną oraz narodowościową na Śląsku. Henryk I Brodaty był władcą, który posiadał ogromny wpływ na rozwój Krosna.

W literaturze naukowej panuje zgodna opinia, że w okresie panowania Henryka I Brodatego Śląsk i również Krosno przeżywały okres swojej świetności. Świadczą o tym prawa krośnieńskie, na których wzoruję się kilka miast śląskich. Kilkuletnie zwolnienia od cła na wzór, jakie otrzymało Krosno, otrzymały także: Szprotawa, Żagań, Zielona Góra, a nawet Gniezno, lecz nie wiadomo czy jest to jednoznaczne z przyjęciem pełnego prawa krośnieńskiego.

Krosno Odrzańskie otrzymało prawa miejskie z woli Henryka I Brodatego w latach 1232 - 1238. Jest również pogląd, że prawo miejskie nadał Krosnu Henryk Brodaty przed 1233 rokiem.

Henryk I Brodaty wzniósł również most na Odrze.

Złoty okres rozwoju Krosna skończył się wraz ze śmiercią Henryka, który zmarł 19 marca 1238 roku na zamku w Krośnie. Henryk I Brodaty zostawił synowi Henrykowi II Pobożnemu (1200-1241) władzę nad Śląskiem, Wielkopolską, oraz nad Małopolską. Henryk II, aby utrzymać swoje tereny musiał staczać liczne krwawe walki nie tylko z wewnętrzną opozycją, ale również stawiać czoło coraz to śmielszym poczynaniom zachodniego sąsiada. W czasie jego wyprawy pod Legnicę w 1241 roku, na zamku w Krośnie schroniły się jego żona Anna oraz jego matka Święta Jadwiga. Henryk II Pobożny poległ na placu boju.

Władze po ojcu przejął jego syn Bolesław Rogatka ( 1220/1225-1278). Podczas wojny Rogatki z braćmi Henrykiem III Wrocławskim ( 1227/1230-1266) i Konradem Głogowskim (1228/1231-1273/1274) w Krośnie wybuchł w 1251 roku bunt rycerstwa polskiego, w wyniku, którego kasztelania krośnieńska dostała się we władanie Konrada.

Po śmierci Konrada Krosno znalazło się w rękach jego żony Zofii, córki margrabiego Dytrycha , która pragnąc wykupić swego ojca z niewoli, zastawiła je arcybiskupowi magdeburskiemu. W rok później zastawione tereny wykupił jednak Henryk IV Wrocławski i wcielił je do swego księstwa. Po uwięzieniu Henryka przez Rogatkę, Krosno raz jeszcze dostało się pod panowanie niemieckie tym razem zastawiono je Ottonowi Brandenburskiemu.

W roku 1279 Henryk IV Probus (1257/1258-1290) wykupił Krosno Odrzańskie z rąk Brandenburczyków.

Po przedwczesnej śmierci Henryka IV na mocy układu o dziedziczeniu, ziemia krośnieńska przeszłą pod panowanie Henryka III Głogowskiego (1260/1265-1309), tytułującego się „dziedzicem królestwa polskiego”. ”. W okresie jego panowania w Krośnie powstała mennica, bijąca kwartniki z napisem „moneta Crossena” oraz skończył urzędowanie ostatni kasztelan.

Po śmierci Henryka Głogowskiego księstwo, którym władał zostało podzielone pomiędzy pięciu jego synów. . Krosno przypadło w udziale Henrykowi IV Wiernemu (1291/1292-1342). W wyniku zastawu miasto ponownie przeszło we władanie brandenburskie Waldemara Askańczyka (?) . W roku 1312 wykorzystując wewnętrzną niestabilność księstw śląskich, Waldemar Askańczyk zbrojnie zajął Krosno, bronił się zamek. Gdy jednak pewnym było, że Henryk IV nie przyjedzie warowni z pomocą obrońcy zamek poddali. Za oddanie miasta i zamku Waldemar zażądał przekazania mu Sulechowa oraz Świebodzina.

Śmierć margrabiego w roku 1319 zniweczyła te zamiary i Brandenburczycy wycofali się z zajętych terenów. W latach 1319 – 1331 Henryk Wierny sprawował władze wraz ze swym bratem Przemkiem II (1300/1308-1331). W roku 1329 Henryk złożył hołd lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu (1296-1346). Stratę tę zmuszony uznać był ówczesny król polski Kazimierz Wielki (1310-1370). W 1348 roku Jan ogłosił akt inkorporacji Śląska do korony czeskiej. Po śmierci Henryka IV miastem rządził Henryk V Żagański (1312/1321-1369) zwany Żelaznym.

Następnym władcą był Henryk VI Starszy (1345-1393). Henryk VI otrzymał m.in. Krosno Odrzańskie w wyniku podziału księstwa głogowsko - żagańskiego. Z kolei później Krosno dziedziczyli kolejno po sobie dwaj pozostali bracia Henryka VI, a mianowicie Henryk VII Rumpold (1350-1395) oraz Henryk VIII Wróbel (1357/1363-1397). W czasach „braci Henryków” w Krośnie pojawiła się prawdopodobnie funkcja burmistrza miasta. Po śmierci Henryka VI Starszego Krosno przypadło w udziale, z tytułem dożywocia jego żonie. Gdy zmarł Henryk VIII Wróbel władzę formalną nad księstwem dzierżyła wdowa po jego starszym bracie – Jadwiga.

Jadwiga posiadając dobre rozeznanie polityczne przekazała władze nad swoimi posiadłościami na kilka lat swojemu bratu Ruprechtowi I Legnickiemu (1347-1409). Taki stan rzeczy trwał do osiągnięcia przez czterech synów Henryka Wróbla dojrzałości. Wacław (1389/1397-1430) od roku 1412/1413 do 1417 roku rządził wraz ze swoimi braćmi Henrykiem IX ( 1387/1392-1467) oraz Henrykiem X ( 1388/1396-1423). Stało się tak w wyniku podziału spuścizny głogowsko - żagańskiej pomiędzy synów Henryka Wróbla. Jedna z nich przypadła w udziale Janowi (1385-1439), pozostała - trzem innym synom. W roku 1417 Henrykowie wydzielili najmłodszemu Wacławowi m. in. Krosno. W tym samym roku utworzono tzw. „księstwo krośnieńskie” (Herzogtums Crossen).

Wacław zginął w wyniku nieszczęśliwego wypadku w Krośnie Odrzańskim. Po śmierci Wacława władzę objął Henryk IX. Ostatnim z głogowskiej linii Piastów panujących w Krośnie był Henryk XI (1429/1435-1476). Tuż przed śmiercią ożenił się z Barbarą Hohenzollern, córką elektora brandenburskiego Albrechta Achillesa (1414-1486).

Po śmierci Henryka XI w. 1476 roku doszło do wojny o sukcesję głogowską, która zakończyła się w 1482 roku przydzieleniem Krosna stronie brandenburskiej, z zastrzeżeniem, że może je wykupić czeski król Maciej Korwin (1443-1490). Czeski król nie uczynił tego gdyż władcy księstwa byli jednocześnie jego lennikami. Tak, więc od 1482 roku miasto wraz z zamkiem trafiło w ręce Brandenburczyków, później zaś Prus i Niemiec.

Pierwszym elektorem brandenburskim sprawującym władze nad Krosnem był Jan Cicero (1455-1499). Pomimo, że Krosno nad Odrą trafiło w ręce elektorów brandenburskich z dynastii Hohenzollernów, wciąż pozostawało lennem kolejnych władców czeskich. O piastowską spuściznę ubiegali się jeszcze zięciowie Jana Szalonego z Żagania (1435-1504), krewnego Henryka XI. Ostatecznie prawa do Krosna Odrzańskiego zostały sprzedane 20 października 1517 roku margrabiemu Joachimowi I Nestorowi (1484 -1535). To ostatecznie odebrało prawo władcom Polski do ubiegania się o miasto.

Kolejnym, który władał Krosnem Odrzańskim był margrabia kostrzyński Jan Kostrzyński (1513-1571) brat Joachima II Hektora (1505-1571). W kolejnych latach Krosnem władali następujący elektorzy Brandenburgii: Jan Jerzy (1525-1598), Joachim Fryderyk (1546-1608), Jan Zygmunt (1572-1619), Jerzy Wilhelm (1619-1640), Wielki Elektor Fryderyk Wilhelm (1620-1688), Fryderyk III (1657-1713) od roku 1701 jako Fryderyk I, król Prus. W tym roku księstwo krośnieńskie, podobnie jak i cała Brandenburgia weszła w skład Królestwa Pruskiego. Fryderyk Wilhelm I (1688-1740) był kolejnym władcą, który rządził Krosnem. Następnie ziemią krośnieńską zarządzali: Fryderyk II Wielki (1712-1786), Fryderyk Wilhelm II (1744-1797), Fryderyk Wilhelm III (1770-1840), Fryderyk Wilhelm IV (1795-1861), Wilhelm I (1797-1888), Fryderyk III (1831-1888), Wilhelm II (1859-1941).

W 1945 roku Krosno Odrzańskie stało się częścią Polski.